Эргэн тойрон устай, хүнээс өндөр ургасан зэгстэй, төрөл бүрийн шувууд ганганалдсан жил бүр 2 хун зусдаг Сүм хөх бүрдийн үзэсгэлэнт төрх зурганд л мөнхрөн үлдэх аюул тулгараад байна. 
Учир нь ойрын жилүүдэд цөлжилт, хуурайшалт явагдаж хур бороо ховордсоноор Сүм хөх бүрдийн нуурыг тэжээдэг байсан булгууд ширгэж, шалбааг гэж хэлэхээр болжээ.
Өнгөрөгч долоо хоногийн сүүлчээр ХХААХҮЯ- ын дэд сайд Ж.Саулегаар ахлуулсан ажлын хэсэг Дундговь аймагт ажиллалаа. Ажлын хэсэг Дундговь аймгийн нийт нутгаар гангийн үнэлгээ тогтоохын зэрэгцээ өвөлжилт хаваржилтын бэлтгэл болон цаг үеийн ажил байдалтай танилцсан юм.
Тэрээр нэн түрүүнд төрөөс малчдын талаар баримтлах бодлогыг сурталчлан мэдээлэхэд хэрхэн анхаарч ажиллаж байгааг сонирхсон юм. Төрөөс малчдын талаар баримтлах бодлого нь малчдын хөдөлмөр эрхлэлтийг нэмэгдүүлэх, тэдний эрүүл мэнд, нийгмийн хамгааллыг сайжруулан, нийгмийн даатгалын тогтолцоонд хамруулах, мэдлэг чадварыг дээшлүүлэн, хүч хөдөлмөрөө хоршихыг урамшуулан, бэлчээрийн мал аж ахуйг хөтлөх аргыг боловсронгуй болгож, эрчимжсэн мал аж ахуйн эрхлэгчийг дэмжих замаар малчдын тав тухтай амьдрах орчин, нөхцлийг бүрдүүлэх, мал аж ахуйг эрсдэл багатай, баталгаатай хөгжүүлэхэд чиглэж байгаа билээ. 2009-2020 он хүртэл хоёр үе шаттай хэрэгжүүлэх энэ бодлого шат шатандаа тодорхой үр дүнд хүрэхээр байгаа юм. Харамсалтай нь үүнийг малчиддаа таниулж, мэдээлэхэд хойрго хандаж байгааг дэд сайд хатуухан зэмлээд авсан.
ХХААХҮЯ- ын дэд сайд Ж.Сауле: -Төрөөс малчдын талаар баримтлах бодлого дөрөвдүгээр сард гарсан. Та нар ер нь үүнийг уншиж судалсан уу, үгүй юу. Энэ бодлогыг орон нутгийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр хэдэн удаа мэдээлж сурталчилав. Малчдад аль хэр хүргэв. Одоо би хөдөөгүүр яваад малчидтай уулзаад асуухад малчид үүнийг мэдэх үү. Та нар өөрсдөө үүнийг судалж танилцаагүй чинь тойрч аргацаасан тодорхойгүй хариултуудаас чинь харагдаж байна шүү дээ.
Аймгийн Засаг дарга Ш.Төрбат: -Төрөөс малчдын талаар баримтлах бодлогын зүйл заалтуудыг судалж, малчиддаа сурталчил гэж сумдадаа хүргүүлсэн. Үүнийг эрчимжүүлэх талаар саяхан сумын Засаг дарга нараа цуглуулж өвөлжилтын бэлтгэл ажлын талаар зөвлөлдөхдөө дахин үүрэг өгсөн. Долдугаар сарын дундаас хойш сумын Засаг дарга нарын амралтын хугацаа таарсан болохоор малчдын талаар баримтлах бодлогыг сурталчлах ажил эрч муутай байсан. Тиймээс цаашид анхаарлаа хандуулж ажиллах үүргийг өгөөд байгаа.
Монгол орон даяар өрнөж буй Атрын гуравдахь аян тариалангийн хөгжлийн Үндэсний хөтөлбөрийн хүрээнд өөрсдийн санаачлагаар хэрхэн ажиллаж байгааг ч дэд сайд бас лавласан юм.
Дэд сайдын асуултад аймгийн ХХААЖДҮ-ийн газрын дарга Ж.Хүүхэнбаатар хариулахдаа: -Манай аймгийнхан газар тариалан эрхлэх, төмс хүнсний ногоо тариалах туршлага багатай. Гэвч жил бүр тариалалтын талбайгаа нэмэгдүүлж байна. Иргэд ч хүнсний ногоо тарих сонирхол ихтэй болсон. Энэ жил 105.8 га-д тариалалт хийснээс 54.5 га-д төмс, 17.6 га-д хүнсний ногоо, 7.8 га-д жимс жимсгэнэ, 26 га-д тэжээлийн ургамал тариаллаа. Орон нутагтаа тарьсан төмс хүнсний ногоогоор сургууль цэцэрлэг, эмнэлэгийн хоол хүнсний хэрэгцээг хангах зорилготой байна.
Үйлдвэржүүлэлтийг дэмжих жилд жижиг дунд үйлдвэрлэлийг дэмжихээр олгож буй зээлийн олголт ялангуяа үйлдвэрлэгчдийн бухимдлыг хүргэсээр байгаа юм. Зээл олголтод тавьж буй шаардлага хэт өндөр босго болж, дээр нь ганц банкаар дамжуулж зээлийг олгож буй болохоор цаг хугацаа алдаж хэтэрхий удаашралтай байгаа талаар иргэд гомдоллосоор байгаа юм. Дэд сайд жижиг дунд үйлдвэрлэлийн зээл олголтын явц байдалтай ч танилцлаа.
Аймгийн ХХААЖДҮ-ийн газрын мэргэжилтэн Ш.Отгонцэцэг: -Бид 58 төслийг дэмжиж “Монгол шуудан” банк руу явуулсан. Өнөөдрийн байдлаар “Монгол шуудан” банк дөнгөж гурван төсөлд 20.7 сая төгрөгийн зээл олгоод байна. Энэ бол үнэхээр хангалтгүй байгаа юм. Тиймээс бид банкийг солих тухай саналыг Жижиг дунд үйлдвэрлэлийг дэмжих санд явуулсан. Үүний дагуу тус банкны төвөөс мэргэжилтэн ирж ажиллаж байна. Банк эрсдлээ өөрөө хүлээх учраас нэлээд болгоомжтой хандаж, нэг зээлдэгчийн материалыг олон хоногоор судалж хугацааг сунжруулж байна. Нөгөөтэйгүүр барьцаа хөрөнгийн шаардлага дэндүү өндөр. Манай аймаг бусад аймагтай харьцуулахад зах зээлийн багтаамж тааруу учраас дорвитой томоохон үйлдвэрлэл үйлчилгээ төдийлөн хөгжөөгүй. Энэ мэт шалтгаанаар зээл олголт тун удаашралтай байна. Төслийн үр ашгийн тооцоо хангалтгүй,давхар зээлтэй гэдэг шалтгаанаар 32 төсөл банкнаас буцаагдсан. Өнөөдрийн байдлаар 405 сая төгрөгийн 23 төсөл банкинд судлагдаж байна. Дахиад дал гаруй төсөл ирчихээд байгааг бид ирэх долоо хоногт хэлэлцээд банк руу явуулна.
Хүйтний ам наашилсан энэ үед хадлан тэжээлээ хэрхэн базааж буй нь цаг үеийн нэг чухал мэдээлэл боллоо. Дундговь аймагт хадлангийн салаа Адаацаг сумын Амьдралын туг хоршооноос өөр байхгүй. Тиймээс зүүн талын сумдадаа хадлангийн салаа байгуулах, үүнд шаардлагатай тоног төхөөрөмжийн дэмжлэг хүссэн нь тус аймгаас холбогдох яаманд дэд сайдаар уламжлуулсан санал хүсэлтүүдийн нэг байсан юм. Гантай байлаа ч хадлан тэжээлээ хэрхэн бэлтгэж буй талаар аймгийн Засаг дарга мэдээлэл өгсөн юм.
Аймгийн Засаг дарга Ш.Төрбат: -Улсын нөөцөөс гадна Адаацаг сумын “Амьдралын туг” хоршоо тавин тонн өвс бэлтгэнэ. Мөн Булангаа дээр борлогдоогүй үнэ хямдарсан 700 гаруй тонн өвс, төдий дайны тэжээл байна. Түүнээс ашиглах талаар ярьж байна. Сумд маань шефийн харилцаатай Сэлэнгэ аймгийн сумдаас өвс авах боломжтой. Хэдийгээр бэлчээрийн ургамлын гарц таана хүмүүл голчилж байгаа ч малчид маань үүгээр малын тэжээл бэлтгэж авдаг. Нөгөөтэйгүүр бэлчээр хашиж, өвс нөөцлөхийг сүүлийн үед малчид сонирхдог болсон. Үүнд нь ч аймгаас тусладаг. Энэ жил бэлчээр хаших 100 сая төгрөгийн торыг орон нутагтаа үйлдвэрлэж, малчиддаа хүргэхээр тендер явагдаж байна. Өнгөрсөн жил 59 мянган метр тороор бэлчээр хашсан.
Энэ мэтээр салбарынхаа цаг үеийн ажил байдалтай танилцсан дэд сайд цаашид хэрхэн ажиллах талаар тодорхой үүрэг өгч, аймгаас яаманд тавьсан хэд хэдэн санал хүсэлтийг ХХААХҮ-ийн сайдад уламжлахаар хүлээн авлаа.
Т.Отгонтуяа
Дундговь аймгийн олонх сум энэ зун гантай байжээ. Иймд малчдыг хөрш аймгийн нутгаар отор нүүдэл хийлгэхээр болсон байна. Хадлан тэжээл бэлтгэх ажил хөдөө орон нутагт ид өрнөж буй ч тус аймгийн тухайд хадлан хадах өвсөөр ч тааруу байгаа аж. Өвөл хүндэрч болзошгүй хэмээн малчдын сэтгэл эмзэглэж суугаа гэнэ. Аймгийн Сайхан-Овоо, Дэлгэрхангай, Сайнцагаан суманд зуншлага ногооны гарц арай гайгүй байсан тул дээрх сумдын нутаг малын хөлд дарагджээ. Тус аймгийн удирдлагууд хөрш аймгийнхаа удирдлагуудтай хэлэлцэж хадлан бэлтгэх арга хэмжээ авахаар болсон байна.
Б.Ганаа
Айраг, найраг, аялгуут дуугаараа алдартай Дундговь аймгийн Дэрэн сумынхан ирэх ням гарагт хуран чуулах гэж байна. Их дуучин Н.Норовбанзадын нутгийнхан энэ намар “Дэрэнгийн соёл урлагийн өдрүүд”-ээ нийслэлд зохион байгуулж, нээлтээ “Дэрэн аялгуу” дуун цэнгүүнээр эхлэх ажээ.
Энэ өдөр Дэрэнгийнхэн МҮЭ-ийн Соёлын төв ордонд “Дэрэн аялгуу” урлагийн тоглолтоо өргөн барьж, “Дэрэн өнгө” гэрэл зургийн үзэсгэлэнг дэлгэж, “Дэрэн дэмбээ” наадамд оролцох юм байна. “Дэрэнгийн хар азарга” хэмээн алдаршсан яруу найрагч, Монгол Улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн Цэндийн Чимиддорж тэргүүтэй яруу найрагчид, СГЗ Б.Ганбат тэргүүтэй хөгжмийн зохиолчид, “Шуранхай” хамтлагийн дуучин Д.Үүрийнтуяа нарын Дэрэнгийн уран бүтээлчид “Дэрэн аялгуу”-нд магнайлан гарч ая дуугаа өргөхөөс гадна МУГЖ Д.Энхзул, “Чингис хаан” хамтлагийн дуучин Д.Жаргалсайхан, дуучин Р.Дэлгэрмаа зэрэг уран бүтээлчид оролцох ажээ.
ТЕНДЕРИЙН УРИЛГА
Огноо: 2009 оны 08-р сарын 28-н єдєр
Тендер шалгаруулалтын нэр: “Дундговь аймгийн Хулд сумын эмнэлгийн барилгын их засварын ажил БУ-09/24”,
Тендер шалгаруулалтын дугаар: БУ-09/24
Эрvvл мэндийн яам нь эрх бvхий тендерт оролцогчдоос “Дундговь аймгийн Хулд сумын эмнэлгийн барилгын их засварын ажил БУ-09/24”, -ыг нийлvvлэх тухай битvvмжилсэн тендер ирvvлэхийг урьж байна.
Тендерийн бичиг баримтыг (хvсвэл нэмэлт хувийг) бичгээр хvсэлтээ гаргаж, эргэж тєлєгдєхгvй нєхцєлтэйгээр иж бvрдэл бvрийг нь 100000 тєгрєг, эсхvл тvvнтэй тэнцэх хэмжээний чєлєєтэй хєрвєх валютаар худалдан авч болно. Тендер нь тvvнийг нээсэн єдрєєс эхлэн 60 хоногийн дотор хvчинтэй байна.
Тендерийн хамт тендерт оролцохоор санал болгож байгаа vнийн дvнгийн 2 – хувьтай тэнцэх хэмжээний тєгрєг (эсхvл тvvнтэй тэнцэх чєлєєтэй хєрвєх валют)-ийн дvнтэй тендерийн баталгаа ирvvлнэ.
Тендерийг 2009 оны 09-р сарын 28 ний єдрийн 11 цаг 0 минутаас ємнє доорх хаягаар ирvvлэх ба нээлтэд оролцох хvсэлтэй тендерт оролцогчдыг байлцуулан тендерийг 2009 оны 09-р сарын 28 -ний єдрийн 11 цаг 30 минутад нээнэ.
Сонирхсон этгээд тендерийн бичиг баримт болон бусад мэдээллийг доорх хаягаар авч болно.
“ЭМСХХ-3” тєслийн ТХН, Улаанбаатар – 48, Олимпийн гудамж-2, Эрvvл мэндийн яамны єргєтгєл, 3-р давхар, 6 тоот єрєє Утас: 317851, Факс: 329369 Э-шуудан: thsdp@magicnet.mn
ТЕНДЕРИЙН УРИЛГА
Огноо: 2009 оны 08-р сарын 28-н єдєр
Тендер шалгаруулалтын нэр: “Дундговь аймгийн Сайнцагаан сумын єрхийн эмнэлгийн барилга угсралтын ажил БУ-09/22”,
Тендер шалгаруулалтын дугаар: БУ-09/22
Эрvvл мэндийн яам нь эрх бvхий тендерт оролцогчдоос “Дундговь аймгийн Сайнцагаан сумын єрхийн эмнэлгийн барилга угсралтын ажил -ыг нийлvvлэх тухай битvvмжилсэн тендер ирvvлэхийг урьж байна.
Тендерийн бичиг баримтыг (хvсвэл нэмэлт хувийг) бичгээр хvсэлтээ гаргаж, эргэж тєлєгдєхгvй нєхцєлтэйгээр иж бvрдэл бvрийг нь 100000 тєгрєг, эсхvл тvvнтэй тэнцэх хэмжээний чєлєєтэй хєрвєх валютаар худалдан авч болно. Тендер нь тvvнийг нээсэн єдрєєс эхлэн 60 хоногийн дотор хvчинтэй байна.
Тендерийн хамт тендерт оролцохоор санал болгож байгаа vнийн дvнгийн 2 – хувьтай тэнцэх хэмжээний тєгрєг (эсхvл тvvнтэй тэнцэх чєлєєтэй хєрвєх валют)-ийн дvнтэй тендерийн баталгаа ирvvлнэ.
Тендерийг 2009 оны 09-р сарын 28 ний єдрийн 11 цаг 0 минутаас ємнє доорх хаягаар ирvvлэх ба нээлтэд оролцох хvсэлтэй тендерт оролцогчдыг байлцуулан тендерийг 2009 оны 09-р сарын 28 -ний єдрийн 11 цаг 30 минутад нээнэ.
Сонирхсон этгээд тендерийн бичиг баримт болон бусад мэдээллийг доорх хаягаар авч болно.
ЭМСХХ-3” тєслийн ТХН, Улаанбаатар – 48, Олимпийн гудамж-2, Эрvvл мэндийн яамны єргєтгєл, 3-р давхар, 6 тоот єрєє Утас: 317851, Факс: 329369 Э-шуудан: thsdp@magicnet.mn
Төр нийгмийн нэрт зүтгэлтэн Ж.Наранцацралт агсны нэрэмжит “Их газрын чулуу” яруу найргийн наадам энэ сарын 15, 16-ны өдөр амжилттай болж өнгөрлөө. Наадамд шилдэг 25 найрагч оролцсоноос яруу найрагч Д.Урианхай түрүүлж, залуу яруу найрагч Т.Зөнбилиг хоёрдугаар байрт шалгарчээ. Харин удаах байрт Монголын зохиолчдийн эвлэлийн шагналт яруу найрагч А.Лхагва шалгарсан бол шагналт байрт залуу яруу найрагч П.Нямлхагва, Дундговийн найрагч Г.Бадам нар орсон байна.
“Өмнө нь сумдыг холбосон шилэн кабель нь үндсэндээ үүрэн, суурин холбооны зориулалттай л байсан хэрэг. Нийт багтаамжийнхаа багахан хэсгийг гагцхүү яриа дамжуулахад л ашиглаж байсан. Харин одоо байдал өөр боллоо” хэмээн албаны хүмүүс хэллээ
Хөдөө орон нутгийн интернэтийн хурдыг сайжруулах үүднээс хэрэгжүүлж буй төслийн хүрээнд Төв, Булган, Дундговь, Хөвсгөл, Өмнөговь, Увс, Өвөрхангай, Завхан аймгуудын нийт 39 суманд уг яриа дамжуулдаг сүлжээг тусгай тоноглолоор өргөтгөж өгөгдөл дамжуулах сүлжээг бий болгоод байна. Ингэснээр Монгол Улс түүхэндээ анх удаа орон нутагт хамгийн сүүлийн үеийн технологи болох IP буюу интернэт протоколд суурилсан сүлжээтэй болж буй юм байна. Баруун болон төв, өмнөд чиглэлийн энэхүү сүлжээ цааш үргэлжлэх төдийгүй зүүн чиглэлд өгөгдөл дамжуулах сүлжээ бий болгох ажил удахгүй эхлэх аж.
Төсөл хэрэгжсэн сумдад өгөгдөл буюу зураг, дуу, дүрс бичлэг, тэр бүү хэл бүрэн хэмжээний киног ч хүлээн авах, дамжуулах хүчин чадалтай сүлжээ орж, хөдөөгийн малчид, иргэд хотынхонтой нэгэн адил хурд, багтаамжтай интернэтээр дэлхий ертөнцтэй харьцаж чадах боломж бүрджээ. Одоо эдгээр сумдад явж байгаа гадаадын жуулчдад Монголд аялах нь маш тааламжтай болох юм. Урьд нь үүрэн телефоны компаниудын сүлжээ, сансрын холбооны зардал өндөртэй технологи ашиглан аймаг, сумд дээрх салбаруудтайгаа харьцдаг байсан татварын, даатгалын, банк санхүүгийн гэх мэт байгууллагууд энэ өдрөөс эхлэн илүү чанартай сүлжээгээр нууцлагдсан мэдээллүүдээ найдвартай солилцож, үйлчилгээгээ “хөдөөгийн уул тал” тийш өргөжүүлж чадах болж байна. Малчдын хүүхэд багачууд аймгийн төв очилгүйгээр ерөнхий мэдлэгийн шалгалтын тестээ суман дээрээ бөглөөд “send” хийчихэж болох болж байна. Гадаадын их дээд сургуулиудад онлайнаар бүртгүүлээд элсэн суралцах боломж ч бий болж байна.
Нэг тэрбум орчим төгрөгийн өртөг бүхий энэ төслийг Харилцаа Холбооны Зохицуулах Хорооны захиалгаар “Бүх нийтийн үүргийн сан” санхүүжүүлж, “Бодь электроникс” ХХК гүйцэтгэжээ. Одоогоор дундговь аймгаас Эрдэнэдалай, Мандалговь, Сайхан-Овоо сумд “Сумдад интернэт хүргэх төсөл”-д хамрагджээ.
